​Web sitesi yüksek çözünürlüğü nedeniyle telefonlara uyumlu değildir; daha iyi bir sonuç için lütfen bilgisayarınızda kullanınız!

 Timeline

Kınalızâde

1510 - 1572

Osmanlı âlimi

Açıklama :

Kamuran Gökdağ. "Kınalızâde". İslam Düşünce Atlası. https://www.islamdusunceatlasi.org
  • Hasan Aksoy. “Kınalızâde Ali Efendi”. DİA. c. 25. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2002: 416-417.
  • Ayşe Sıdıka Oktay. Kınalızade Ali Efendi ve Ahlak-ı Alai. İstanbul: İz Yayıncılık, 2005.
  • Ed. Ahmet Hulusi Köker. Kınalı-zade Ali Efendi (1510-1572) [Kınalızade Ali Efendi Kongresi (1998: Kayseri)]. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Tıp Tarihi Enstitüsü, 1999.
  • Celal Türer. "Kınalızade’de Mutluluk". Felsefe Dünyası 30 (1999/2): 80-90.
  • Ayşe Sıdıka Oktay. "Kınalızâde Ali Efendi’nin Hayatı ve Ahlâk-ı Alâî İsimli Eseri". Dîvân: İlmî Araştırmalar  VII.12 (2002/1): 185-233.
  • Tahir Uluç. "Kınalızâde Ali Efendi’nin Nefis Görüşü". Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi [Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi] 35 (2013): 7-28.

İsim

Kınalızâde

Tam isim

Kınalızâde Ali Efendi

Kısa Tanıtım

Osmanlı âlimi

Doğum Tarihi, Doğum Yeri, Ölüm Tarihi, Ölüm Yeri

d. 916/1510, Isparta

ö. 979/1572, Edirne

Hocaları

Mâlûl Emîr Efendi

Sinan Efendi

Merhaba Efendi

Kara Salih Efendi

Çivizâde Muhyiddin Mehmet Efendi

Öğrencileri

Kınalızâde Hasan Çelebî

Etkilendiği İsim ve Ekoller

İbn Sînâ

Gazâlî

Nasîrüddîn Tûsî

Celalüddîn Devvânî

Hüseyin Vâ‘îz

Etkileşimler

İbn Kemal

Ebussud Efendi

Medreseler

Hümâsiye Medresesi-Edirne

Hamza Bey Medresesi-Bursa

Veliyüddinoğlu Ahmet Paşa-Paşa

Rüstem Paşa Medresesi-Kütahya

Rüstem Paşa Medresesi-İstanbul

Sahn-Seman Medresesi-İstanbul

Süleymaniye Medresesi-İstanbul

Hayatı

979/1572 yılında Isparta’da doğan  Kınalızâde babası Emrullah Efendi dedesi ise Abdulkadir Efendi’dir. Dedesi sakalında kına kullandığından aile Kınalızâde lakabını almıştır. İlköğrenimini Isparta’da tamamlayan Kınalızâde Ali Efendi daha sonra İstanbul’a gelerek Mâlûl Emîr Efendi, Sinan Efendi, Merhaba Efendi, Kara Salih Efendi, Çivizâde Muhyiddin Mehmet Efendi gibi medrese alimlerinden dersler almıştır. Edirne, Bursa, Kütahya ve İstanbul’da çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır. Daha sonra Kahire, Şam, Halep, Edirne, Bursa ve İstanbul’da kadılık görevinde ardında ise Anadolu kazaskerlik görevinde bulundu. Kınalızâde Ali Efendi 979/1572 yılında Edirne’de öldü.

 

Öğretisi

Kınalızâde Ali Efendinin ahlâkî, felsefî ve kelamî düşüncelerini sistemli bir şekilde işlediği eseri meşhur Ahlâk-ı Alâî isimli eseridir. İbn Miskeveyh’in Tehzîbü’l-ahlâk, Nasîrüddîn Tûsî’nin Ahlâk-ı Nâsırî ve Celâüddîn Devvânî’nin Ahlâk-ı Celâlî gibi İslam ahlâk literatürünün meşhur eserlerinden etkilenen Kınalızâde de bu literatüre paralel bir şekilde ahlâk felsefesini nefs teorisi üzerine inşa etmektedir. Kınalızâde nefsi, cisim olan bedeni yöneten ancak ne cisim ne de cismânî olan latif bir cevher olarak tanımlayarak kendisinden önce yapılan nefs tanımını sürdürmektedir. Kınalızade ahlak felsefesi ve nefs teorisi nefsin varlığının ispat edilmesiyle başlamakta, ardından nefsin cevherliği, insanî nefsin basit oluşu, natık nefsin cisim olmadığı, nefsin idraki, nefsin duyularla hisseden bir cevher olmadığı meseleleriyle devam etmektedir. Kınalızâde, Yunan ve İslam felsefesinde çoğunlukla kabul görmüş nefsin üçlü tasnifini, başka bir ifadeyle nefsin i) bitkisel nefis ii) hayvanî nefis ve iii) insanî şeklindeki tasnifini kabul etmektedir.  Her birinin bir çok özelliği olan bu kategorilerin bütün özellikleri insan nefsinde mündemiçtir. Ahlakın temelini oluşturan nefsani kuvvelerin erdemli bir şekilde ortaya çıkması için bir rehbere ihtiyaç vardır. Gerçek mükemmellik, mutluluk ve bilgi de ancak bu durumda ortaya çıkabilir. Kınalızâde ahlâk ilmini teorik ve pratik olmak üzere ikiye ayırmaktadır. Birincisi insan bilgisiyle ilişkiliyken ikincisi insanın eylemleriyle ilgilidir. Hakiki yetkinlik ve mutluluk her ikisinin birlikteliği durumunda mümkün olmaktadır.

 

Öne Çıkan Eserleri

 

  • Ahlâk-ı Alâî. Haz. Mustafa Koç. İstanbul: Klasik Yayınları, 2007. 
  • el-Evsâf fî ahkâmi’l-evkâf. Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa, nr. 185; Hacı Mahmud Efendi, nr. 1076.
  • Hâşiye ‘alâ envâri’t-tenzil. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyyüddin Efendi, nr. 81.
  • Hâşiye ‘ale’d-Dürer. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyyüddin Efendi, nr. 1107, 1 15.
  • Hâşiye ‘ale’l-Keşşâf. Süleymaniye Kütüphanesi, Mihrişah Sultan, nr. 3913; Esad Efendi, nr. 1556/ l.