​Web sitesi yüksek çözünürlüğü nedeniyle telefonlara uyumlu değildir; daha iyi bir sonuç için lütfen bilgisayarınızda kullanınız!

 Timeline

Zemahşerî

1075 - 1144

Dil, belagat ve kelam alanlarında otorite sahibi âlimi

Açıklama :

Taha Boyalık. "Zemahşerî". İslam Düşünce Atlası. https://www.islamdusunceatlasi.org
  • Mustafa Savi Cüveyni. Kırae fî türasi’z-Zemahşerî. İskenderiye: Münşeetü’l-Maârif.
  • Enver Arpa. Zemahşeri’nin Tefsirdeki Yeri. Ankara: Fecr Yayınları, 2012.
  • Galip Yavuz. en-Nahiv fi keşşafi’z-Zemahşeri. (Doktora). Pencap: Camiatü’l-Pencab, 1991.
  • Ahmed Muhammed Havfi. ez-Zemahşerî. Kahire: el-Hey'etü'l-Mısriyyetü'l-Âmme li’l-Kitâb, 1980.

Tam İsim

Mahmud b. Ömer b. Muhammed Harizmi Zemahşerî

Künye

Ebu’l-Kâsım

Doğum Tarihi, Doğum Yeri, Ölüm Tarihi, Ölüm Yeri

d. 467/1075 , Harizm/Türkmenistan/Zemahşer

ö. 538/1144, Cürcaniye/Ürgenç/Gürgenç

Hocaları

Ebû Mudar Mahmed b. Cerir ed-Dâbbî

Hâkim el-Cüşemî

Rükneddin İbnu’l-Melâhimî

Ebu’l-Hasen Ali b. Muzaffer

Ebu Nasr el-İsfehânî

Ebu’l-Hattab İbnu’l-Batîr

Ebu’s-Sadr eş-Şekkânî

Ebu Mansur Nast el-Harisî

Ebu Abdullah ed-Dâmegânî

Ebu Bekir el-Ya‘bûrî

Ebu’s-Saadât İbnu’ş-Şecerî

Mevhûb b. Ahmed el-Cevâlıkî

Öğrencileri

Bakkâlî

Ali el-İmrânî

Amir b. Hasan es-Simsâr

Ebu’l-Mehâsin et-Ta‘vîlî

Ebu’s-Sad eş-Şâşî

Muvaffak b. Ahmed el-Mekkî

Ebu’l-Hasan Ali b. İsa b. Vehhâs

Ebû Tâhir es-Silefî

Reşîdüddin Vatvât

Ebu Tâhir el-Husûî

Zeyneb bint Şi‘ra

Ekol Mensubiyetleri

Kelam: Mutezile

Nahiv: Basra-Bağdat nahiv mektepleri

Fıkıh: Hanefî

Etkilendiği İsimler

Ebû Mudar Mahmed b. Cerir ed-Dâbbî

Hâkim el-Cüşemî

Rükneddin İbnu’l-Melâhimî

Etkilediği İsimler

Beyzavi

Nesefi

Ebu Hayyan Endelûsî

Ebussuud Efendi

Öğretisi

Zemahşeri dil, belagat ve kelam alanlarında otorite sahibidir. O dilbilim alanında Basra Nahiv Mektebini izlerken zaman zaman farklı ekollerden görüşleri de benimseyerek tahkik tavrı sergilemiştir. Onun öğretisinin en bariz ortaya konduğu eser Keşşaf adlı tefsiridir. Bu tefsirde Abdülkâhir Cürcani’nin ortaya koymuş olduğu sözdizimi nazariyesi Kur’an’ın tamamına başarıyla uygulanmış ve böylece tefsirde belagat yöntemini kullanan ana akım tefsir geleneğine kaynaklık edilmiştir. Eserde Mutezile akidesi Kur’an’a tavizsiz bir şekilde uygulanmıştır.

Zemahşeri’nin varlık ve bilgi anlayışı Mütezile kelamı çerçevesinde şekillenmiştir. Usûl-i hamseye bağlı bir varlık anlayışı vardır.

 

Öne Çıkan Eserleri

  • El-Keşşaf. (Telif) Bulak: 1281; Kahire: 1307-1308.
  • Nüketü’l-i‘râb fî garîbi’l-Kur’an. (Telif) Leknev: 1872; Kahire: 1985.
  • El-Fâik fî garîbi’l-hadîs. (Telif) Haydarabat: 1324; Kahire: 1364.
  • El-Muhtasar min Kitâbi’l-muvâfaka. (İhtisar) Beyrut: 1999; Kahire: 2001.
  • Ru’usu’l-mesâil. (Telif) Beyrut: 1987 / 2007.
  • El-Mufassal. (Telif) Oslo: 1859; İskenderiye: 1291; Kahire: 1323; Kahire: 2006.
  • El-Ünmûzec. (Telif) Bulak: 1269; Tebriz: 1275.
  • El-Müfret ve’l-müennes. (Telif) İstanbul: 1300; Kahire: 1324.
  • Mesele fî kelimeti’ş-şehâde. (Telif) Bağdat: 1967; Dımaşk: 1993.
  • El-Muhâcât. (Telif) Hama: 1969; Bağdat 1973.
  • Mukaddimetü’l-edeb. (Telif) Kahire: 1998.
  • Esâsü’l-belâga. (Telif) Kahire: 1299; Leknev: 1311; Kahire: 1953; Beyrut: 1965; Beyrut: 1998.
  • Kitâbu’l-cibâl ve’l-emkine ve’l-miyâh. (Telif) Leiden: 1856; Frankfurt: 1994; Necef: 1962; Bağdat: 1968.
  • Dîvânu’ş-şi‘r. (Telif) Kahire: 1979; Kahire: 2004.
  • Acebu’l-‘aceb. (Telif) İstanbul: 1300; Kahire: 1906-1910.
  • El-Mustaksâ fi’l-emsâl. (Telif) Haydarabat: 1962; Beyrut: 1977-1982.
  • Nevâbi‘u’l-kelîm. (Telif) İstanbul: 1866; Paris: 1870; Kahire: 1961.
  • Ed-Dürrü’d-dâir. (Telif) Bağdat: 1968.
  • El-Kıstâsu’l-müstakim fi’l-arûz. Beyrut: 1989.