​Web sitesi yüksek çözünürlüğü nedeniyle telefonlara uyumlu değildir; daha iyi bir sonuç için lütfen bilgisayarınızda kullanınız!

 Timeline

Seyfeddin Âmidî

1156 - 1233

Eş‘arî kelâmcısı ve usûl-i fıkıh âlimi

Açıklama :

Eşref Altaş. "Seyfeddin Âmidî". İslam Düşünce Atlası. https://www.islamdusunceatlasi.org
  • Emrullah Yüksel. “Seyfeddin Âmidî”. DİA. c. 3. İstanbul: TDV, 1991: 57-58.

  • Emrullah Yüksel. Âmidî’de Bilgi Teorisi. İstanbul, 1991.

  • Muhit Mert. "Seyfüddin El-Amidi ve Nübüvvet Anlayışı". Diyanet İlmi Dergi [Diyanet Dergisi] XXV.4 (1989): 247-261.

  • Hakan Çoşar. "Seyfeddin Âmidî’nin Hayatı, İslam Düşüncesindeki Yeri ve Eserleri". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi VIII.2 (2008): 173-204.

  • Hakan Coşar. “İşârât Geleneği İçinde Fahreddin er-Râzî Eleştirileri: Seyfeddin el-Âmidî Örneği”. İslâm Düşüncesinin Dönüşüm Çağında Fahreddin er-Râzî. 2013: 555-577.

  • M.Sait Özervarlı. "Âmidî’nin İki Yazma Eseri Işığında Felsefe ve Kelâm İlişkisi". Uluslararası Seyfuddîn Âmidî Sempozyumu Bildirileri: International Conference on Sayf al-Din al-Amidi Papers. 2009: s. 323-332.

  • Heidrun Eichner. "Al-Amidi And Fakhr Al-din Al-Râzı: Two 13th Century Approaches To Philosophical Kalam". Uluslararası Seyfuddîn Âmidî Sempozyumu Bildirileri = International Conference on Sayf al-Din al-Amidi Papers. 2009: s. 333-345.

  • İbrahim Coşkun. "Âmidî’nin (ö. 631/1233) “İsbat-ı Vacib” Delili ve Klasik Delillere Getirdiği Eleştiriler". Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi VIII.1 (2006): 1-20

İsim

Seyfeddin Âmidî

 

Tam İsim

Ebü’l-Hasen (Ebü’l-Kāsım) Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim es-Sa‘lebî

Tanım

Eş‘arî kelâmcısı ve usûl-i fıkıh âlimi

Doğum Tarihi, Doğum Yeri, Ölüm Tarihi, Ölüm Yeri

d. 551’de (1156), Âmid (Diyarbakır)

ö. 4 Safer 631 (9 Kasım 1233), Şam

Hocaları

Ammar el-Amidî

Muhammed es-Saffar

İbn Abide

İbnü’l-Mennî  (ö. 583/1187)

Ebu’l-Feth İbn Şâtil (ö. 583/1187)

İbn Fadlan (ö. 595/1199)

Muhammed b. Hibetullah Abdullah es-Selamesi (ö. 574/1178)

Öğrencileri

İbn Ebî Usaybia

İzz bin Abdüsselam (ö. 660/1262)

Kadı İbnü’z-Zelan

İbn Ebi Ömer

İmad b. Selmasi

İbn Cemaa

Ebu Şamme

Ekol Mensubiyeti

Hanbelî, Şafiî, Kelamcı

Etkilediği İsim ve Ekoller

İbnü'l-Hâcib (ö. 646/1249)

Etkileşimler, İlişkiler ve Hamiler

Eyyûbî Hükümdarı Muhammed b. el-Melikü’l-Muzaffer

el-Melikü’l-Muazzam Şerefeddin Îsâ

Melik Aziz (Mısır Eyyübi hükümdarı)

Melik Mansur

Melik Mansur Davud

Melik Eşref Musa

Artuklu Beyi Mesud b. Salih Mahmud

Hayatı

Âmidî, 551’de (1156) Diyarbekir’de doğdu. İlk eğitiminden sonra tahsilini tamamlamak üzere Bağdat’a gitti ve Hanbelî âlim İbnü’l-Mennî’den fıkıh, cedel ve münazara âdâbı okudu. Dönemin büyük hadis bilgini İbn Şâtil’in derslerini takip etti, Hıristiyan ve yahudi bilginlerden felsefe ve mantık öğrendi. Âmidî’nin felsefe öğrenmesini hoş görmeyen Şâfiî fakihleri onun inancının bozulduğunu iddia ettiler. Bunun üzerine Âmidî Şam’a gidip (1196) aklî ilimler üzerindeki çalışmalarına orada devam etti. Bir müddet sonra kelâm, felsefe ve fıkıh usûlünde devrin en büyük otoriteleri arasında yer aldı. Aynı yıl Eyyûbîler’in idaresi altındaki Mısır’a gitti ve burada dersler verdi. Mısır fakihleri onu inanç bozukluğu ve felsefî fikirleri yaymaya gayret göstermekle itham edip katline fetva verdiler.

Bunun üzerine Hama’ya kaçan Âmidî, Eyyûbî Hükümdarı Muhammed b. el-Melikü’l-Muzaffer’in himayesine girdi. İki yıl sonra el-Melikü’l-Muazzam Şerefeddin Îsâ’nın daveti üzerine Şam’a giderek burada on yıl kadar müderrislik yaptı. Görevinden azledildikten sonra evine çekilip münzevi bir halde yaşayan Seyfeddin el-Âmidî, 4 Safer 631 (9 Kasım 1233) tarihinde vefat etti. Mezarı Şam’da Cebel-i Kâsiyûn Kabristanı’ndadır.

 

Öğretisi

Âmidî kelâm, usûl-i fıkıh, felsefe ve mantık sahasındaki eserleriyle meşhurdur. Usûl-i fıkıhta meseleleri fürûdan tecrit edip aklî istidlâl yolunu seçen ve mezhepleri tahkike önem veren bir usulcü olarak tanınır. Âmidî, Es‘ad b. Muhammed el-Mîhenî ve Şerîf el-Merâgî’nin eserlerini şerhederek hilâf ilminde kendine has bir usul ortaya koymuştur.

Amidi kelamî meseleleri felsefi bir tarzda, akli delillerle izah etmiş, Râzî ile başlayan kelam felsefe yakınlaşmasını daha da ileri götürerek insanın yetkinleşmesinin aklî ilimlere vakıf olmak suretiyle elde edileceğini belirtmiştir. Gaibin şahidle kıyaslanması gibi birçok kelamî metodu reddeden Amidî naklî ve semî delillerin hatabî bir değer taşıdığını ileri sürmüştür. Râzî’nin cevherin ve arazın hudusu şeklinde belirttiği ispat-ı vacip yerine mümkünün âdemden sonra var olması şeklinde bir ispat-ı vacip yöntemini benimsemiştir.

Amidî, hudûs ve imkan delillerini birleştirerek mümkün varlıkların sonlu ve sınırlılığı üzerine kurulu bir akli delil geliştirmek istemekte İslam Filozofları ve Mütekellimlerin çokça kullandıkları sadece hudûs veya sadece imkan delillerini kullanmamakta buna bağlı olarak cevher ve araz kavramlarına

İltifat etmemektedir. İbn Sînâ’nın imkân delilini güçlü, İbn Rüşd’ün ihtira delilini ise psikolojik nedenlerle daha faydalı bulan Âmidî’nin kendi delilinin aşamaları şöyle tasvir edilebilir: Öncelikle yokluktan sonra fiilen mevcut haline gelen ve müşahede edilen hadis şeyler hissi bedahet ve açıklıkla vardır. Bu hadislerin yokken var olmalarından hareketle mümkün şeyler olduğu aklî delillerle ispat edilir. Bu hadis ve mümkünler, başkasıyla değil, zorunlu varlık olan ilk mevcuda dayanmalarını göstermek üzere teselsül batıldır. Onun bu delili kelamcı ve filozofların hudûs ve imkân delillerini birleştirmesi itibariyle orijinal görünmekle birlikte çeşitli eleştirilere de maruz kalmıştır. Amidî Râzî’nin İbn Sînâ’nın İşârât’ı üzerine yazdığı şerhteki yanlış gördüğü noktaları düzeltmek için Keşfü’t-Temvihât adıyla bir şerh yazmıştır. Bu eserde çoğunlukla Râzî’nin varlık görüşü, varlığın müşterekliği ve Zorunlu Varlık’ta varlık mahiyetin aynı olduğuna dair Râzî’nin eleştirileri İbn sinacı bir perspektifle cevaplanmaya çalışılmıştır.

 

Öne Çıkan Eserleri

  • el-İhkâm fi Usulu’l-Ahkâm. Nşr. Abdurrezzak Afifi. Riyad, 2003.
  • Ebkâru’l-Efkâr fi Usulu’d-Din. Nşr. Ahmed Muhammed el Mehdi. Kahire, 2002; nşr. Ahmet Ferid Mezidi. Beyrut, 2003.
  • Gâyetü'I-Meram fi İlmi'l Kelâm. Nşr. Hasan Mahmud Abdulatif. Kahire, 1971.
  • Keşfu't-Temvîhât. (Doktora Tezi) Hakan Coşar.